Maraş: Küllerinden Doğan Yaşam ve Yeniden İnşa

Gazeteci Ahmet Güden’in Maraş Gözlemleri ve Çalışmaları

Maraş coğrafyası, tarih boyunca sistematik saldırılar ve demografik müdahalelerle sınandı. 1967 Elbistan Katliam Girişimi ve 1978’de yaşanan sistematik katliamlar, yalnızca insan yaşamını değil, kültürel ve toplumsal hafızayı da hedef aldı. Kürtler, Aleviler ve diğer ötekileştirilmiş topluluklar yerlerinden edildi. Boşalan köylere yerleştirilen 27.000 Sünni Arap Suriyeli, bilinçli bir demografik mühendisliğin sonucuydu; amaç, toplumsal sürekliliği kırmak ve Maraş’ın kontrolünü yeniden tesis etmekti.

1970’lerden itibaren siyasi baskılar, ekonomik yoksulluk ve güvenlik sorunları nedeniyle köyler boşaldı. İnsanlar iradeleri dışında göç etmek zorunda kaldı; köyler sessizleşti, toplumsal ve kültürel mekanlar terk edildi, ekonomik yaşam durdu. Bu göç, yalnızca mekânsal boşluk yaratmadı; toplumsal dokuyu ve kültürel sürekliliği sarstı, demografik mühendislik için uygun bir zemin oluşturdu.

Ahmet Güden’in Maraş’ta yaptığı saha gözlemleri, geri dönüşlerin bölge için toplumsal, kültürel ve ekonomik bir diriliş olduğunu ortaya koyuyor. Yalak Köyü’ne dönen Ahmet Boyraz ve Deniz Gümüş gibi bireyler, göçle kopmuş halkın toprakla yeniden bağ kurmasını sağladı. Bu tersine göç, demografik mühendisliğe karşı en güçlü yanıt olarak öne çıkıyor. Geri dönen topluluk, hem köklü bir direniş sergiliyor hem de toplumsal ve kültürel dokuyu yeniden inşa ediyor.

Maraş’ta üretim faaliyetleri, ekonomik ve toplumsal dirilişin somut göstergesi:
 • Yalak Köyü’nde balık üretim tesisleri
 • Yazıtoprak Köyü’nde hayvancılık projeleri
 • Binlerce kayısı ağacının toprakla buluşturulması

Bu projeler, hem gelir sağlıyor hem de toplumsal güveni ve dayanışmayı güçlendiriyor. Ahmet Güden’in saha gözlemlerine göre, üretim faaliyetleri ekonomik bağımsızlığı, kaynakların adil dağılımını ve sürdürülebilir demokrasiyi destekliyor.

Kültür, sanat ve eğitim alanlarında da önemli gelişmeler yaşanıyor. Sevdilli Köyü’ndeki okulun yeniden açılması, Yapılı Pınar Kokmuş Kuyu Köyü’nde inşa edilen kültür merkezi, Maraş’ta yaşamın tüm boyutlarıyla yeniden inşa edildiğinin göstergeleri. Kolektif üretim anlayışıyla desteklenen bu merkezler, toplumsal belleği güçlendiriyor ve kültürel aktarımı yeni kuşaklara ulaştırıyor.

İnanç mekânları, toplumsal birliği ve kolektif hafızayı güçlendiren bir başka unsur olarak öne çıkıyor. Cemevleri ve ibadet alanları, üretim ve kültür alanlarıyla eş zamanlı olarak yeniden açılıyor; bu sayede Maraş’ta toplumsal yaşam yeniden örgütleniyor ve dayanışma güçleniyor.

Alhas Dağlı ve diğer yerel öncüler, Yalak ve Yazıtoprak Köyü’nde üretim ve hayvancılık projeleri başlatarak, binlerce kayısı ağacını toprakla buluşturup toplumsal dayanışmayı pekiştirdi. Bu çok katmanlı çalışmalar, Maraş’ın ekonomik, kültürel ve toplumsal boyutlarda yeniden doğuşunu somutlaştırıyor.

Ahmet Güden’in gözlemleri, geri dönüş, üretim, kültür ve eğitim alanlarının eş zamanlı olarak yeniden kurulmasının, toplumsal dokuyu bütünleştirip yeni bir yaşam biçimi oluşturduğunu ortaya koyuyor. İnsanlar köylerine dönüyor, kolektif üretim, kültürel faaliyetler ve eğitimle yaşamı yeniden inşa ediyor.

Maraş, üretim, kültür, sanat, eğitim ve toplumsal dayanışmayı kendi elleriyle yeniden inşa ederek küllerinden doğuyor. Geri dönüş ve yaşamın tüm boyutlarıyla yeniden inşa süreci, geçmişin travmalarına karşı en güçlü yanıt, sürdürülebilir demokrasi, hukuk, eşitlik ve adaletin somut temellerini oluşturuyor.

Yaşamı Yerinde ve Yeniden İnşa Hareketi, Ahmet Güden’in saha gözlemleri ve belgelendirmeleriyle; demokrasi, paylaşmak, eşitlik, adalet, hukuk, kültür, gelenek-görenek ve inanç ekseninde, toprakla başlayan ve toprağın işletilmesiyle somutlaşan bir yaşam felsefesini ortaya koymaktadır.